Logo alphensnieuwsblad.nl


Bij het 75-jarig bestaan kwam mijn jubileumboek uit. Wat is de identiteit van Alphen aan den Rijn? Het antwoord ligt besloten in de naam een stad aan de rivier. Foto's: Kaj Elhorst
Bij het 75-jarig bestaan kwam mijn jubileumboek uit. Wat is de identiteit van Alphen aan den Rijn? Het antwoord ligt besloten in de naam een stad aan de rivier. Foto's: Kaj Elhorst

Wij Alphenaren vieren dit jaar feest!

Onze gemeente wordt dit jaar honderd maar bruist nog steeds. Hoogbejaard maar volop actief, het lijkt de Franse chansonnier Charles Aznavour wel. Er zijn meer overeenkomsten. Aznavour was dankzij zijn ouders in Frankrijk een 'gelukszoeker' en Alphen aan den Rijn is in de afgelopen honderd jaar volgestroomd met mensen die hun geluk zochten in de kersverse gemeente. Daarmee houden de overeenkomsten dan ook wel op tenzij we ontdekken dat er in Alphen aan den Rijn nog muziek zit.

Wie waren de meest oorspronkelijke inwoners van de huidige gemeente? We zullen het nooit met naam en toenaam en enige zekerheid kunnen zeggen. Zeker is wel dat er al mensen woonden voordat de Romeinen hun vestigingen bouwden in Zwammerdam en Alphen.

De naam 'Alphen' is wel weer van deze immigranten afkomstig. Zij spraken van Albanianae en daarmee duidden ze de witte wateren aan. Dat laatste in scherpe tegenstelling tot Nigrum Pullum, de zwarte heuvel, dat de naam werd van de plek waar tegenwoordig Zwammerdam ligt. Klaarblijkelijk dachten de Romeinen ook graag zwart-wit. Vanuit Albanianae zagen de Romeinen hoe Germaanse ogen van de overkant van het water naar hen loerden. Totdat de Germanen in de vijfde eeuw de hele Romeinse Rijnlinie overvielen en in brand staken.

In de loop van de eeuwen daarna ontwikkelden zich drie dorpen, of eigenlijk nog veel meer langs de Rijnoevers: Alphen, Aarlanderveen en Oudshoorn. Veelal kenden deze dorpen ook nog een vestiging verder landinwaarts zoals de Ridderbuurt. De naam Ridderbuurt stamt trouwens uit de tijd van Floris V. Hij sloeg de aanwonende boeren tot ridder omdat hij te weinig escorte had.

In de loop van de eeuwen bleven de dorpen, samen met Zwammerdam, Boskoop en Hazerswoude, doordromen zonder dat er echt iets gebeurde. Toen kwam de Eerste Wereldoorlog waaraan Nederland ook al niet deelnam, maar in het laatste jaar daarvan kreeg burgemeester Visser van Alphen zijn zin. Alphen, Oudshoorn en Aarlanderveen werden samengevoegd tot één gemeente. Vooral in Alphen waren veel mensen ertegen. Daar waren de belastingen het laagst en die zouden nu vast gaan stijgen!
Aan de andere kant verwachtte men er veel stedelijke en technologische vooruitgang van. Een beetje klopte dat wel: er kwamen veel bruggen, straten en huizen bij in de loop van de tijd. Van tijd tot tijd was er ook een cultureel hoogtepunt zoals het leven van de dichter Jacques Bloem, geboren in Oudshoorn. Bovendien kwam er een muziekschool, een historisch museum en een cultureel centrum, Parkexpressie geheten. Als kroon op het werk verrees er bovendien Theater Castellum, met een verwijzing naar lang vervlogen tijden en met oog voor heden en toekomst. Toch nog muziek genoeg dus!

Alphen aan den Rijn groeide uit en in 1968 gaf onderzoeker Hardenberg een mooi overzicht in boekvorm over de ontwikkelingen. Vijfentwintig jaar later kwam mijn jubileumboek over het 75-jarig bestaan uit. De eerste zin was veelzeggend: "Stad of dorp, laten we het er niet te lang over hebben." Terecht, denk ik nog steeds. Want het maakt niet veel uit of je 'OP het dorp' gaat of 'de stad IN'.
Veel mensen vragen zich af wat de identiteit is van Alphen. Het antwoord ligt besloten in de naam Alphen aan den Rijn: een stad aan de rivier dus. Alles wat je doet, zou daarbij aan moeten sluiten.

Hoe we het eeuwfeest gaan vieren weet ik nog niet. Laten we er eens een feest van maken waarvoor we met z'n allen de luie stoel uit komen!

reageer als eerste
Meer berichten

Shopbox